Struktura terytorialna Kościoła łacińskiego w Rzeczypospolitej w przededniu wybuchu II wojny światowej

.

Głównym celem projektu jest przygotowanie bazy danych oraz aplikacji internetowej dotyczącej podziałów terytorialnych Kościoła łacińskiego na terenie Rzeczypospolitej przed II wojną światową (ok. 1938 r.). Prowadzone badania mają charakter geograficzno-historyczny polegający na identyfikacji oraz charakterystyce kościołów parafialnych (lokalizacja, typ świątyń, wezwanie, typ materiału budowlanego), a także rekonstrukcji granic dekanatów i diecezji. W oparciu o zgromadzony materiał źródłowy zostaną przygotowane publikacje naukowe. Będą one wynikały z pogłębionej analizy źródłoznawczej i rzeczowej dotyczącej elementów ułatwiających identyfikację obiektów sakralnych, a więc typologii świątyń (kościoły parafialne, kościoły rektoralne, kościoły zakonne, kościoły filialne, kaplice, oratoria etc.), ich przynależności administracyjnej (granice), wezwań oraz materiału budowlanego.

Główną podstawę źródłową projektu stanowią schematyzmy diecezjalne oraz dawne mapy. W trakcie trwania projektu jest przeprowadzana inwentaryzacja wszystkich wzmianek o świątyniach występujących w schematyzmach diecezjalnych z roku 1938 (21 diecezji) oraz dodatkowo z jednego, najbardziej kompletnego, schematyzmu dla każdej diecezji z lat 1935-1939. W procesie inwentaryzacji i adnotowania zostanie wykorzystana aplikacja @INDXR IHPAN, która umożliwia łączenie fragmentu obrazu rastrowego (skanu) z rekordem w relacyjnej bazie danych. Opisy (baza danych źródłowych) dotyczą wszystkich świątyń wzmiankowanych w schematyzmach diecezjalnych – ok. 10,5 tys. rekordów dla kościołów parafialnych oraz ok. 25 tys. rekordów dla świątyń innych kategorii. 

Schematyzm diecezji przemyskiej z 1937 w aplikacji @INDXR IHPAN

Schemat opisu kościołów, poza prawem patronatu, jest zgodny ze strukturą danych zawartą w pracy S. Litaka dla roku 1772 (Atlas Kościoła łacińskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku, Lublin 2006) oraz przygotowaną na tej podstawie aplikacją udostępnioną na stronie Ośrodka (http://atlas.kul.pl/katolicy_ron_1772). Identyfikacja przestrzenna oraz rysunek granic zostaną dokonane przy pomocy map z okresu przedwojennego (głównie Wojskowego Instytutu Geograficznego). Zastosowanie baz danych i technologii GIS umożliwi harmonizację informacji przestrzennych i atrybutowych, zasobów źródłowych oraz wyniku krytyki źródeł. Przygotowany w ramach projektu zbiór informacji będzie stanowił ważną część zasobu danych Ośrodka, który będzie służył dla prowadzenia dalszych badań. Przez udostępnienie wyników prac w postaci aplikacji oraz plików do pobrania w różnych formatach (csv, geojson, shp) dane te będą służyły także innym badaczom (historykom, genealogom, historykom sztuki, wydawcom źródeł historycznych etc.). W wymiarze metodycznym przygotowane zostaną rozwiązania służące gromadzeniu oraz integracji danych dotyczących podziałów terytorialnych Kościoła łacińskiego z repozytoriami zewnętrznymi.

Zespół projektowy: dr hab. Bogumił Szady – kierownik, dr Edyta Chomentowska, dr hab. Robert Kozyrski, dr Joanna Kumor-Mielnik, dr Sławomir Mielnik, dr hab. Agata Mirek, lic. Aleksandra Wołyniak